Peteklerin Altı Soğuk Üstü Sıcak: Sebebi ve Çözümü

Elinizi peteğin üstüne koyuyorsunuz, sıcak. Alt kısmına indiriyorsunuz, soğuk. Peteklerin altı soğuk üstü sıcak ise bunun tek bir baskın nedeni vardır: tesisatta biriken tortu. Bu ayrımı bilmek önemli, çünkü tersi durum yani üstü soğuk altı sıcak petek havadan olur ve pürjörle çözülür. Alt bölge soğukluğunda ise hava almak işe yaramaz; siyah çamur dediğimiz manyetit birikintisi yerçekimiyle peteğin alt kanallarına çöker, sıcak su oradan geçemez ve üst hattan kestirmeden dönüp gider. Ümraniye ve Çekmeköy'de baktığımız on beş yaş üstü tesisatların çoğunda bu tabloyla karşılaşıyoruz.

Bu Tortu Nereden Geliyor?

Kapalı devrede dolaşan su, yıllar içinde çelik petek ve boru yüzeyleriyle tepkimeye girer. Ortaya çıkan demir oksit parçacıkları suda asılı kalır, akışın yavaşladığı yerlerde yani peteklerin alt toplama kanallarında dibe çöker. Sisteme sık taze su basmak süreci hızlandırır, çünkü her yeni su beraberinde taze oksijen getirir. Zamanla şunlar olur:

• Peteklerin ısıtma yüzeyi küçülür, oda geç ısınır.
• Kombi ayarladığınız sıcaklığa ulaşmak için daha uzun yanar, fatura kabarır.
• Çamur pompaya ve eşanjöre taşınır, oralarda da arıza başlatır.
• Kombi dolaşım direncinden aşırı ısınıp kendini kapatmaya başlar.

Zincirin sonunu usta diliyle söyleyelim: çamur pompayı yorar, pompa ısıyı taşıyamaz, kombi tavana vurur ve durur. Yani bugün sadece peteğinizin altını üşüten şey, iki kış sonra sirkülasyon pompasını bitirir, ondan sonraki kış eşanjörü kaynatır. Petek soğukluğu bu yüzden petek sorunu değil, sistem sorunudur. Tortunun rengi bile bize yaş söyler; açık kahve bulanıklık genç bir kirliliktir, zift gibi simsiyah ve kokulu su on yılı devirmiş bir sistemin imzasıdır. Temizlikte çıkan suyu müşteriye özellikle gösteririz, çünkü faturasının neden kabardığını o kovada herkes kendi gözüyle görür.

Altı mı Soğuk, Üstü mü? İki Dakikalık Ayırt Etme Testi

Bu iki tablo sahada sürekli karıştırılır, oysa ayrımı basittir. Elinizi peteğin önce üst borusuna, sonra orta gövdesine, sonra alt köşelerine gezdirin. Isı yukarıda toplanıp aşağı inmiyorsa tortu; alt taraf sıcakken üst bölge soğuk kalıyorsa hava vardır. Emin olamadıysanız pürjör hakemliğine başvurun: üstteki hava pürjörden tıslayarak çıkar ve petek dakikalar içinde tepeden ısınmaya başlar. Pürjörü açtığınızda tıslama olmadan doğrudan su geliyorsa içeride hava yoktur; soğukluk sürüyorsa suçlu dibe çökmüş çamurdur. Bir başka karışan durum da termostatik vanalı peteklerdir; vana kafası düşük ayardaysa petek komple ılık kalır ve tortu sanılır. Vanayı sonuna kadar açıp yarım saat bekleyin, tablo değişmiyorsa test tamamdır. Panel peteklerle eski dökme dilimli petekler de farklı davranır; panel peteğin ince kanalları çamura çok daha çabuk teslim olur, dökme dilimli olan aynı kirle yıllarca idare eder. Evinizde ikisi karışıksa önce panellerin altı soğur, bu da başlı başına bir ipucudur.

Evde Risksiz Kontrol Adımları

1. Sıcaklık haritası çıkarın: her peteğin üstünü, ortasını ve altını elle yoklayıp hangi peteklerde alt bölgenin soğuk olduğunu not edin.
2. Yine de bir kez pürjörle hava alın. Alt soğukluğu havadan çözülmez ama içeride hava da varsa temizlenmiş olur, tablo netleşir.
3. Hava aldıysanız basıncı 1,2 ile 1,5 bar aralığına tamamlayın.
4. Peteğin dönüş borusunu elle kontrol edin. Giriş sıcakken dönüş belirgin soğuksa su peteğin içinde dolaşamıyor demektir.
5. Sorunun kaç petekte olduğunu sayın. Tek petekse o peteğin vanası kısılmış olabilir, hepsindeyse tortu ihtimali çok güçlüdür.

Tortunun sinsi bir tarafı da var: belirtiler yıllara yayıldığı için ev sakinleri soğukluğa alışır, kombinin ayarını her kış biraz daha yükselterek idare eder. 60 dereceyle ısınan bir daire iki kış sonra 75 istemeye başlar. Fatura farkını mevsime yorarsınız ama asıl neden peteklerin içinde birikmiş çamurdur. Elle yaptığınız sıcaklık haritası bu yüzden kıymetli; alışkanlığın gizlediği tabloyu ortaya çıkarır.

Yoğuşmalı Kombisi Olan Evlerde Ayrı Bir Önemi Var

Yoğuşmalı kombi tasarruf sözünü düşük dönüş sıcaklığıyla tutar; petekte iyice soğuyup dönen su, baca gazını yoğuşturur ve kaçacak ısıyı geri kazanır. Alt kanalları çamurla dolu peteklerde su içeride gezemez, yeterince soğumadan kestirmeden döner ve cihaz yoğuşma modundan çıkar. Sonuç garip bir tablodur: yeni ve pahalı bir yoğuşmalı kombi, eski klasik kombiyle hemen hemen aynı gazı yakar. Bu evlerde petek temizliğinin getirisi klasik kombili evlerden bile yüksektir. Temizlik sonrası sisteme manyetik filtre taktırmak da yoğuşmalı cihazlar için yerinde bir yatırımdır; suda asılı gezen demir tozunu her turda yakalar, hem pompayı hem eşanjörü korur.

Temizliğin Bedeli ve Süresi

Makineli temizliğin fiyatı petek sayısına göre belirlenir; ortalama bir daire yarım günlük iştir ve çıkan sonuç yıllarca kalır. Bu tek seferlik harcamayı, her kış kabaran gaz faturasıyla yan yana koyduğunuzda hesap kendini anlatır. Temizlikle birlikte pompa da yorgun çıkarsa değişimi orta aralıkta bir masraftır; işçiliğimiz 1.500 TL'den başlar. Arıza tespiti 1.000 TL. Parça ve işlem aralıklarını kombi tamir ücretleri sayfasında açıkça yazdık, sürpriz sevmiyoruz.

Ne Zaman Servis Şart?

Alt bölge soğukluğu, hava almayla ve vana açmayla geçmiyorsa çözüm makineli temizliktir. Pompalı sistemle her peteğe tek tek basınçlı su ve çözücü verilir, çıkan suyun simsiyah aktığını müşterilerimiz kendi gözleriyle görür. İşlem ortalama bir daireyi yarım günde bitirir. Petek temizleme hizmetimizin detaylarına bakabilir, Çekmeköy tarafındaysanız Çekmeköy petek temizliği sayfamızdan bölgenize özel bilgi alabilirsiniz. Tortu ilerleyip dolaşımı iyice boğduğunda kombi Vaillant F75 veya Baymak E25 gibi dolaşım kaynaklı kodlar vermeye başlar; kod açıklamaları için kombi hata kodları sayfamız hazır. Ümraniye ve Ataşehir dahil tüm servis bölgemizde keşif için arayabilirsiniz: (0216) 338 66 38.